انجمن بهداشت حرفه ای ایران - دوره 2 - شماره 3

بررسی ارتباط تواناييهای شناختی با آگاهی موقعيتی و عملکرد رانندگان اتوبوس در رانندگی

Sat, 12 Sep 2015 16:20:02 +0430

بررسی ارتباط تواناييهای شناختی با آگاهی موقعيتی و عملکرد رانندگان اتوبوس در رانندگی

نویسندگان: مجتبی عباس زاده، سيدابولفضل ذاکريان *، علی نحوی ، جبرائيل نسل سراجی
گروه مهندسی بهداشت حرفهای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی تهران، تهران، ايران ، zakerian@sina.tums.ac.ir

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي

چکيده مقاله:

مقدمه: از مفهوم آگاهی موقعيتی در تجزيه‌ و تحليل رفتار رانندگان مطالعات گذشته استفاده شده است. با اين وجود ارتباط بين اجزا آگاهي موقعيتی، عملکرد و توانايی شناختی رانندگان اتوبوس بررسی نشده است. هدف مطالعه حاضر بررسی ارتباط بين توانايی‌های شناختی و آگاهی موقعيتی و عملکرد رانندگان در شبيه‌سازي رانندگی اتوبوس می‌باشد.

روش انجام کار: در مطالعه حاضر 30 راننده حرفه‌اي اتوبوس که دارای مدرک ديپلم و بالاتر بودند، شرکت کردند. از روش SAGAT برای بررسی آگاهی موقعيتی و از آزمون‌های ميدان ديد مفيد، اشکال جای گرفته و حافظه فعال برای اندازه‌گيری تواناييهای شناختی استفاده شد. زمان واکنش ترمز زدن و انحرافات از مسير رانندگی معيارهای عملکرد رانندگی در اين مطالعه بودند.

يافته ها: نتايج ارتباط معناداری بين آگاهي موقعيتی رانندگان در قبل و بعد از شرايط خطرناک نشان دادند. بين ظرفيت حافظه فعال،توجه توزيع شده، توجه انتخابی واشکال جای گرفته با سطح يک آگاهی موقعيتي رابطه معناداری ديده شد. همچنين نتايج اين مطالعه بين حافظه فعال، توجه توزيع شده با انحراف از مسير رابطه معناداری نشان داد.

بحث و نتيجه‌گيری: نتايج نشان داد که در کل آگاهی موقعيتي راننده بعد از شرايط خطرناک افزايش مييابد. اين مطالعه نشان داد که توانايی‌هاي شناختی تنها سطح يک آگاهی موقعيتی را تحت تأثير قرار می‌دهند. با توجه به نقش آگاهي موقعيتی در عملکرد رانندگی، نتايج حفظ مسير نشان می‌دهند که ادراک ممکن است يک عامل کليدی در عملکرد رانندگی بعد از شرايط خطرناک باشد.

واژه‌های کلیدی: آگاهی موقعيتی، توانايی شناختی، عملکرد در رانندگی، شرايط خطرناک،

نوع فایل:PDF
تعداد صفحات:13
منبع:مجله ارگونومی

  iehfsj-v2n3p1-fa.pdf (اندازه 629.4 KB / تعداد دانلود: 249)

تشريح ويژگي‎های شناختی شغل اپراتور مرکز کنترل ترافيک شهری و توصيف مراحل اجرای تکنيک

Sat, 12 Sep 2015 16:17:26 +0430

تشريح ويژگي‎های شناختی شغل اپراتور مرکز کنترل ترافيک شهری و توصيف مراحل اجرای تکنيک (CWA (Analysis Cognitive Work

نویسندگان: عبدالله واحدی ، سارا دهنوی *
کارشناس ارشد ارگونومی، مرکز آموزش علمی کاربردی گروه صنعتی صفا، ساوه، ايران ، sara.dehnavi@yahoo.com

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي

چکيده مقاله:

مقدمه: ترافيک يکی از مشکلات اجتماعی در جوامع امروزی و در شهرهای بزرگ می‌باشد. برای مهار ترافيک، علاوه بر گشايش راه‌ها، نياز به فرهنگ‌سازی و نيز استفاده از روش‌های هوشمند می‌باشد، بدين سبب سيستم‌های کنترل ترافيک شهری ابداع گرديده است. وظايف اپراتورهای اين مراکز برای مديريت ترافيک، شامل فرآيندهای شناختی گوناگون است. تجزيه و تحليل کار شناختی (analysis cognitive work) برای تجزيه و تحليل اين سيستم‎های کاری، با هدف بهبود طراحي سيستم، به عنوان يک چارچوب، در اين مطالعه معرفی شده است.

روش انجام کار: تجزيه و تحليل کار شناختی (CWA)، محدوديت‎های سيستم را از طريق پنج فاز شناسايی می‎کند، که در ابتدا با تحليل قلمرو‎کاری آغاز و بعد از تحليل وظيفه، تحليل استراتژی و بررسی همکاری‎ها و سازمان‎های اجتماعی، با شناسايي صلاحيت‎های لازم پرسنل به پايان مي‎رسد.

يافته‎ها: نتايج اين مطالعه شامل: طرح کلی مراحل اجرای تکنيک CWA، تحليل قلمرو کاری، نردبان تصميم، جزئيات مربوط به شاخص‌های سطوح مرتبط، استراتژی‎های موجود، نقشه جريان اطلاعات (IFM)، نقشه جريان اطلاعات (IFM) برای چارچوب‎بندی تحليل اجتماعی سازمان، و تجزيه و تحليل شايستگی شخص، می‎باشد.

بحث و نتيجه‌گيری: نتيجه اين پژوهش می‎تواند جهت گزينش و آموزش اپراتورهای مرکز کنترل ترافيک استفاده گردد، چرا که به‎کارگيری تجهيزات مدرن در امر کنترل ترافيک نيازمند پرسنل مجرب و با توانمندی‎های شناختی می‎باشد، در غير اين‎صورت موجب به هدر رفتن سرمايه و انرژی سازمان‎ها خواهد بود. هرچه تصميمات اپراتور بيشتر وابسته به پردازش اطلاعات باشد، توانايی‎های شناختی اپراتور نيز بايد بيشتر باشد. فرآيندهای شناختی کاوش ديداری(visual search)، حل مسئله و زمان‌سنجی از ويژگی‎های شناختی لازم برای تصدی اين شغل است.

واژه‌های کلیدی: ارگونومی شناختی، تجزيه و تحليل کار شناختی (CWA)، مرکز کنترل ترافيک شهری،

نوع فایل:PDF
تعداد صفحات:10
منبع:مجله ارگونومی

  iehfsj-v2n3p14-fa.pdf (اندازه 744.75 KB / تعداد دانلود: 111)

بررسی عوامل پیش‌بینی کننده گردن درد در دندان پزشکان

Sat, 12 Sep 2015 16:14:27 +0430

بررسی عوامل پیش‌بینی کننده گردن درد در دندان پزشکان
نویسندگان: فاطمه خیاطی، محمود نصر اصفهانی، مرجان فیروزه، امیر کاوسی، مهناز صارمی *
دکترای تخصصی ارگونومی، استادیار، دانشکده سلامت، ایمنی و محیط زیست، دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، تهران، ایران،
m.saremi@sbmu.ac.ir
نوع مطالعه: پژوهشی
موضوع مقاله: تخصصی
چکیده مقاله:
مقدمه: شیوع بالای گردن درد در بین دندان پزشکان به یک معضل مهم سلامت در شاغلین دندانپزشکی تبدیل شده است که پیامدهایی نظیر کاهش کارایی نیروی انسانی، فرسودگی شغلی و بازنشستگی پیش از موعد را در پی دارد. هدف از مطالعه حاضر بررسی میزان ارتباط بین ریسک فاکتورهای فردی، شغلی و اختلال راستایی وضعیت سر جلوآمده با گردن درد دندان‌پزشکان و نیز تعیین اولویت فاکتورهای مورد بررسی در ایجاد گردن درد است.
مواد و روش‌ها: در این مطالعه توصیفی-تحلیلی 70 نفر از دندان‌پزشکان شاغل در دو مرکز دندانپزشکی شهر تهران با استفاده از تست کلینیکی ارزیابی وضعیت سر جلوآمده مورد بررسی قرار گرفتند. ویژگی‌های فردی و شغلی با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته جمع آوری گردید و شدت درد در نواحی مختلف بدن با استفاده از مقیاس دیداری درد (VAS) تعیین شد. از آزمون‌های آماری ضریب همبستگی پیرسون و اسپیرمن و رگرسیون خطی چندگانه برای بررسی ارتباط و میزان تأثیر متغیرهای مورد بررسی بر ایجاد گردن درد استفاده شد.
یافته‌ها: بر اساس نتایج بیشترین درد در ناحیه گردن (66.6%) بوده است. همچنین 40 نفر (57.1%) از دندان‌پزشکان شرکت‌کننده در این مطالعه دچار وضعیت سر جلو آمده بودند. بر اساس نتایج رگرسیون خطی چندگانه، اختلال وضعیت سر جلوآمده با ضریب استاندارد (0.64= β) موثرترین فاکتور در پیش‌بینی بروز گردن درد بود.
نتیجه گیری: اختلال راستایی سر جلوآمده نسبت به سایر عوامل فردی و شغلی، تأثیر بیشتری در ایجاد گردن درد دارد. ازآنجاکه در این مطالعه ریسک فاکتورهای غیر شغلی مؤثر در ایجاد اختلال راستایی سر جلوآمده حذف‌شده بودند، بنابراین می‌توان نتیجه گرفت که در مشاغل نشسته ایستا مانند دندانپزشکی، پوسچر نامناسب گردن مهم‌ترین ریسک فاکتور برای ایجاد گردن درد می‌باشد.
واژه‌های کلیدی: گردن درد، وضعیت سر جلوآمده، ویژگی‌های شغلی، دندان‌پزشکان

نوع فایل:PDF
تعداد صفحات:9
منبع:مجله ارگونومی

  iehfsj-v2n3p24-fa.pdf (اندازه 494.57 KB / تعداد دانلود: 415)

ارزيابی ارگونوميک ريسک ابتلا به اختلالات اسکلتی - عضلانی کاربران رايانه به روش RULA

Sat, 12 Sep 2015 16:05:12 +0430

ارزيابی ارگونوميک ريسک ابتلا به اختلالات اسکلتی - عضلانی کاربران رايانه به روش RULA و تأثير 8 هفته تمرينات اصلاحی بر کاهش دردهای اسکلتی - عضلانی

نویسندگان: زهرا خدابخشی، سيدامين سعادتمند، مهرداد عنبريان ، رشيد حيدری مقدم *
استاديار گروه ارگونومی، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی همدان، همدان،ايران ، dr_haidari@yahoo.com

نوع مطالعه: كاربردي | موضوع مقاله: عمومى

چکيده مقاله:

مقدمه: ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی ناشی از کار در کاربران رايانه از شيوع بالايی برخوردار است. هدف اين مطالعه ارزيابی ارگونوميک خطر ابتلاء به اختلالات اسکلتی- عضلانی کاربران کامپيوتر و تأثير 8 هفته تمرينات اصلاحی بر کاهش دردهای اسکلتی- عضلانی بود.

مواد و روش‌ها: در مرحله اول وضعيت بدنی و ناراحتی‌های اسکلتی-عضلانی 84 نفر از کاربران کامپيوتر ادارات تويسرکان با استفاده از روش RULAو پرسشنامه نورديک ارزيابی شد. در مرحله بعدی 30 نفر جهت شرکت تمرينات اصلاحی به دو گروه 15 نفری کنترل و تجربی تقسيم و پس از 8 هفته مجدد ارزيابی شدند. داده‌ها با استفاده از روش آماری t مستقل و همبسته تجزيه‌وتحليل شدند.

يافته‌ها: ميزان شيوع درد به ترتيب در نواحی گردن، کمر، شانه، ناحيه پشت، مچ دست، آرنج و زانوها درصد بالايی در افراد مورد مطالعه مشاهده شد. در واکاوی پوسچر، 63.1 و 53.6 درصد آزمودنی‌ها به ترتيب در اندام‌هاي چپ و راست در سطوح اقدامی دو، 32.2 و44.1 درصد در سطح اقدامی سه و 2.4 درصد نيز در ناحيه راست بدن در سطح چهار قرار داشتند. پس از مداخله برنامه تمرينات اصلاحی، در اندام‌های فوقانی گروه تجربي38.3 درصد (p=0.001) و در اندام تحتانی 7/38 درصد کاهش معنی‌دار درد مشاهده شد (0.006=p).

نتيجه‌گيری: اين مطالعه نشان داد فراوانی اختلالات به‌ويژه در نواحی گردن، کمر، شانه، پشت و مچ دست در گروه مورد مطالعه بالاست و تمرينات اصلاحی منتخب قادر بود موجب کاهش درد و سطح خطر شود.

واژه‌های کلیدی: روش RULA، ارزيابی پوسچر، ارگونومی، تمرينات اصلاحی،

نوع فایل:PDF
تعداد صفحات:13
منبع:مجله ارگونومی

  iehfsj-v2n3p44-fa.pdf (اندازه 766.31 KB / تعداد دانلود: 136)

تعيين روايی و پايايی ابزار ارزيابی کاربردپذيری يک نرم افزار تحت وب

Sat, 12 Sep 2015 16:00:35 +0430

تعيين روايی و پايايی ابزار ارزيابی کاربردپذيری يک نرم افزار تحت وب

نویسندگان: جواد فردمال ، جواد کشوری کامران *
دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی فناوری اطلاعات، دانشکده مهندسی کامپيوتر و فناوری اطلاعات، دانشگاه صنعتی اميرکبير، تهران، ايران ، javadkeshvari@aut.ac.ir

نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي

چکيده مقاله:

مقدمه: شاخص کاربردپذيری، عملکرد يک محصول را در زمينه رضايت کاربر و افزايش بهره‌وری مورد ارزيابی قرار می‌دهد. اصول کاربردپذيری عبارتند از؛ اثربخشی، کارآيی، ايمنی، امکانات، آموزش‌پذيری، يادآوردپذيری. هدف اصلی اين مطالعه طراحی ابزاری جهـت بـرآورد ميزان کاربردپذيري نرم افزارهای تحت وب در زمينه اتوماسيون فرايندهای پژوهشی تعيين شده است.

مواد و روش کار: پس از استخراج پرسشنامه اوليه از منابع استاندارد ارزيابی کاربردپذيری، جهت بررسـي شاخصهای روايــی، ســازگاری درونــی و تکرارپذيری، به ترتيب از تکنيکهای تعيين روايـي محتوايی، ضريب آلفای کرونباخ و روش بازآزمايی استفاده شـده است. اهم مراحل انجام کار عبارتند از: تعيين دامنه و ابعاد محتوايی پرسشها، تهيـه پيشنويس پرسشنامه، تعيين اعضای پانل تخصصی، روش انجام، نحوه ثبت و تحليل دادههای پرسشنامه، تعيــين معيارهــای پــذيرش پرسشها، تعيين شاخص روايی محتوايی، پايايی پرسشنامه، تکرارپذيری پرسشنامه.

يافته ها: ابزار نهايی بصورت پرسشنامه ای 50 سئوالی طراحی شد. همچنين شـاخص روايـی محتـوايی CVI در نهايت برای پرسشنامه مقدار 0.763بدست آمد. نتايج آناليز پاسخهای پرسشنامه نهايي نشان داد که پايينترين ضريب پايايی مربوط به بخش مديريت خطاها با مقدار آلفاي کرونباخ برابر 0.742 ميباشد. در نهايت نيز ميزان شاخص تکرارپذيری پرسشنامه نهايی، با استفاده از روش بازآزمايی، مقدار 0.993 (P<0.001) بدست آمد.

نتيجه گيری: پس از طراحي پرسشنامه نهايی با شرايط احراز روايی، پايايی و تکرارپذيری مناسب، ميتوان با اطمينان بالا گفت که اين ابزار در صورت اعمال بر روی نرم افزارهای مربوطه، نتايج مناسبی را در جهت ارتقای کيفيت و کارايی نرم افزار و محيط کاربری آن، به دنبال خواهد داشت.

واژه‌های کلیدی: کاربردپذيری، سيستم های پژوهشی تحت وب، پرسشنامه ارزيابی، روايی، پايايی، تکرارپذيری،

نوع فایل:PDF
تعداد صفحات:13
منبع:مجله ارگونومی

  iehfsj-v2n3p57-fa.pdf (اندازه 587.48 KB / تعداد دانلود: 280)

استفاده از مدل پردازش اطلاعات انسانی و بارکاری به منظور پیش‌بینی تقاضای نیروی انسانی:

Sat, 12 Sep 2015 15:57:04 +0430

استفاده از مدل پردازش اطلاعات انسانی و بارکاری به منظور پیش‌بینی تقاضای نیروی انسانی: مطالعه موردی در اتاق کنترل پتروشیمی
نویسندگان: غلامعباس شیرالی، افشین دیبه خسروی *، طاهر حسین زاده، اسعد فتحی، مسعود حمه رضایی، مصطفی حمزئیان زیارانی
دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی بهداشت حرفه‌ای، دانشکده بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، ایران، afshin.khosravi@yahoo.com
نوع مطالعه: پژوهشی
موضوع مقاله: تخصصی
چکیده مقاله:
مقدمه: در بسیاری از محیط‌های شغلی حساس و پیچیده، خطاهای انسانی از اهمیت بالایی برخوردار هستند. حوادث زیادی همه‌ساله در نقاط مختلف جهان شواهدی برای تائید خطای ناشی از عملکرد پردازش اطلاعات اپراتورها می‌باشد. هدف اصلی این مطالعه بررسی تقاضای نیروی انسانی اپراتورها براساس مدل پردازش اطلاعات انسانی و بارکاری، و تدوین یک مدل رگرسیونی برای آن بوده است.
مواد و روش‌ها: مطالعه حاضر یک پژوهش موردی می‌باشد. اطلاعات به‌صورت مصاحبه با کارکنان، مشاهده فرایند عملیات و ارائه پرسشنامه‌ای: بخش نخست مربوط به مدل پردازش اطلاعات انسانی و بخش دوم مربوط به بارکاری ذهنی NASA – TLX و یک قسمت ضمیمه نظرسنجی تقاضای نیروی انسانی جمع‌آوری شد و با استفاده از آزمون‌های آماری 16- SPSS تجزیه‌وتحلیل وظایف صورت گرفت.
یافته‌ها: بین بارکاری با مراحل مدل پردازش اطلاعات انسانی ازجمله ادراک (p<0.01،r=0.65)، پاسخ گفتاری (r=0.45،p<0.01) و پاسخ دستی (p<0.05،r=15) همبستگی دیده شد. از عوامل مؤثر بر بارکاری، پاسخ گفتاری (232/0 =β،033/0 P=) و ادراک (576/0= β،001/0 P=) بود و از مهم‌ترین عوامل در پیش‌بینی تقاضای نیروی انسانی، ادراک ( β=0.232،p=0.033)، بارکاری ( β=0.576، p=0.001) و پاسخ گفتاری (p=2.428, β=0.01) به‌دست آمد.
بحث و نتیجه‌گیری: افزایش تمرکز و توجه و مهارت‌های ادراکی از طریق اقدامات روانی شامل کاهش بارکاری و استرس، و برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی جزء ضروریات کار قلمداد می‌شود.

واژه‌های کلیدی: پردازش اطلاعات انسانی، بارکاری، نیروی انسانی، خطای انسانی، اتاق کنترل پتروشیمی،

نوع فایل:PDF
تعداد صفحات:7
منبع:مجله ارگونومی

  iehfsj-v2n3p70-fa.pdf (اندازه 571.37 KB / تعداد دانلود: 127)

بررسی تناسب ابعاد مبلمان آموزشی با اندازه‌های بدنی دانش‌آموزان در شهر یزد

Sat, 12 Sep 2015 15:45:32 +0430

بررسی تناسب ابعاد مبلمان آموزشی با اندازه‌های بدنی دانش‌آموزان در شهر یزد
نویسندگان: محمد غفرانی، حبیب نوری *، احمد روشن بخش یزدی
کارشناس ارشد رشته صنایع چوب، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، habibnoori@yahoo.com
نوع مطالعه: پژوهشی
موضوع مقاله: تخصصی
چکیده مقاله:
مقدمه: با توجه به اثرات زیان‌بار عدم تناسب بین ابعاد مبلمان آموزشی و ابعاد بدنی دانش‌آموزان این بررسی با هدف بررسی تناسب ابعاد مبلمان آموزشی با اندازه‌های بدنی دانش‌آموزان در شهر یزد انجام گرفته است.
مواد و روش‌ها: جامعه مورد مطالعه در این تحقیق شامل کلیه دانش‌آموزان پسر مقطع راهنمایی شهرستان یزد بود که بعد از تعیین تعداد افراد نمونه، پارامترهای ارتفاع رکبی، طول باسن رکبی، ارتفاع تکیه‌گاه آرنج، پهنای باسن، ضخامت ران و ارتفاع زیر کتفی 307 نفر از آنها اندازه‌گیری شد. همچنین از میان مبلمان های مورد استفاده در مدارس مورد مطالعه، دو نوع صندلی دسته‌دار و دو نوع میز و نیمکت که دارای درصد فراوانی بیشتری بودند برای تجزیه و تحلیل انتخاب شد.
یافته‌ها: نتایج حاصل از مقایسات آماری نشان داد که در مبلمان نوع 1، عرض نشستنگاه با 96.74 در حد قابل قبول و آزادی ران با 100 درصد تناسب ایده آل است. در مبلمان نوع 2 عمق برای اکثریت دانش‌آموزان مناسب بود و عرض نشستنگاه با 96.42 تناسب در حد قابل قبولی می‌باشد، حد آزادی ران نیز با صد درصد تناسب خوبی را به خود اختصاص داد. در مبلمان نوع 3 فاکتوری با ضریب تناسب بالا وجود نداشته و در مبلمان نوع 4، عرض نشستنگاه و حد آزادی ران در حد مطلوب بود.
نتیجه‌گیری: به‌طورکلی میزان تناسب ابعاد مبلمان ها با ابعاد آنتروپومتری دانش آموزان در حد مطلوب نیست.

واژه‌های کلیدی: شهر یزد، نیمکت، ابعاد بدنی، دانش‌آموزان، آنتروپومتری،

نوع فایل:PDF
تعداد صفحات:11
منبع:مجله ارگونومی

  iehfsj-v2n3p77-fa.pdf (اندازه 533.92 KB / تعداد دانلود: 88)